Jump to content

পুৱালী মমাংকী কংলৈপাক

From ꯚꯥꯔꯠꯄꯤꯗꯤꯌꯥ

তেম্প্লেৎ:About

Error creating thumbnail: File missing
কংলৈপাক মনীপুরা গী অরীবা লৈতৌ-লৈখোৎ নৈনলোন (আরকেয়োলোজী) গী পোৎ-চৈ ফংফম মফম্সীং গী মালেম পাফল্নী।

পুৱালী মমাংকী কংলৈপাক্ অসী অলীপা কংলৈপাক্ (অরীবা মনীপুর) হাইরীবা মতম অসীগী মমাংদা লৈরম্বা নুংনা খুৎসু খুৎলাই সেম সাদুনা সীজীননরম্বা মীসীংনা খুন্থোক্লম্বগী মতম্নী ।[][][][][][]

Error creating thumbnail: File missing

মালেম্গী অতোপ্পা মফম্সীংগা য়েংনবদা লৈতৌ লৈখোৎ (archaeological work) কী থৌসী মনীপুরদা য়াম্না থেংনা পাংলক্খী। ও. কুমারা সীংহগী লম্জীং মখাদা লৈতৌ-লৈখোৎ হৌখীবনী । মহাক্কী থৌ পাংদ্রীঙৈগী মমাংদদী লৈকোৎ-লৈতৌগী মতাংদা লৌসীং য়াম্না লৈরম্দে ।[][][][১০] ওক্রম কুমারা সীংহা গী ৱাখল্লোনগী মতুংইননা অসুম্না হাই: "পুৱালী মমাংকী কংলৈপাক তা অরীবা নুংগী খুৎসু খুৎলাই সীজীননবা মতম অমদী ময়াই থংবা মতম অসীদা মীনা লোইবী চীংসীংদা লৈরম্মী অদুগা অনৌবা নুংগী খুৎসু খুৎলাই সীজীননবা মতম্দনা চীং অমদী তম্পাক অনীমক্তা খুন্তালক্খী । তম্পাক তা কুম্থরক্পসী য়াম্দ্রবদা চহী ৪০০০ গী মমাংদা ওইগনী ।"[১১][১২] ফংলীবা নুংগী পোৎসক পোৎলম্সীংগী মওং মতৌগী মতুংইননা কংলৈপাক্কী পুৱারীগী মমাংগী মতম্সী সরুক ৩ থোক্ই ।

অরীবা নুংগী মতম্[edit | edit source]

পেলীয়োলীথীক মতম অসী নুংগী পোৎসক সীজীননবা মতম ৩গী মনুংদা ১ন্বা নী । মসী মফম মফম্গী খেননৈ । কংলৈপাক্কা য়ুম্থংনবা লৈপাক ১ ওইরীবা অৱা (ময়ানমার), অসীদা থেংথবা অরীবা নুংগী পোৎসক সীজীননবা মতম (lower Paleolithic culture) অসী চহী ৭৫০০০০ দগী ২৭৫০০০ গী মমাংদা হৌখী । অঙন্বা মতম্গী মী কাংলুপ Homo erectus (অঙন্বা Anyathian চৎনবী) অসী Ayeyawaddy river গী মপান্দা চহী ৭৫০০০ গী মমাংদা হৌরক্খী। অদুবু কংলৈপাক্ (মনীপুর) গী ওইনদী অরীবা নুংগী পোৎসক সীজীননবা মতম অসী চহী ২০,০০০ দগী চহী ১০,০০০ গী মমাংদা হৌরক্খী ।[১৩] অরীবা নুংগী পোৎসক সীজীননবা মতম অসীগী পোৎসক ফংবা মফম অসী ৫লৈরে, মখোইসীংদুদী:- সোংবু, খাংখুই, মচী (লম), নোংপোক কৈথেল্মান্বী অমসুং সীংতম্নী ।

  • সোংবু লৈখুন্ - ইং কুম্জা ১৯৮৩দা, নুংজাও মখল খরা ফংখী । মসীদা ফংখীবা নুংগী খুৎলাই অসী মখল ২ সুই, কোরা তুল্সা অমসুং ফ্লেক তুল্সনী । ফ্লেক তুল্সা অসী (৭৭.৭℅)নী কোরা তুল্সা (২২.২℅) দগী হেনলী । সোংবু সুরুং গী খুন্থোক্লক্পা অসী চহী ২০,০০০ গী মমাংদা ওইনী হাইনা লেপ্নখী। মসী middle Paleolithic মতম দনী।[১৪][১৫][১৬][১৭][১৮] পোৎসক মখল ৯ মুক ফংই, মখোইসীংদুদী:- (1) Flake - 1, (2) Knife - 1, (3) Blade Hake - 3, (4) Point - 1, (5) Borer scrapper - 1, (6) Hand axe - 1, (7) Spilt pebbles - 1.
  • খাংখুই সুরুং - ওখ্রুল পনা দা লৈবা মফম অসী লৈপাক মওং অসী limestone Cretaceous ওইনা চহী ১৯৬৯দা খংলক্খীবা মফম অসী সুরুং ৪ ফংই। নোংপোক অমদী নোংচুপ চীংমাইদা ২-২ ফংই । সুরুং মসীং ১ন্বা অমদী ২সুবা অসী নোংচুপ চীংমাইদা,অদুগা ৩সুবা অমদী ৪সুবা অসীনা নোংপোক চীংমাইদা লৈ । stalactite কয়ামরুম্না সুরুং অসীগী মথক্তগী য়ান্থরক্ই । 1969-1972 দা তৌথোক খোৎথোক্পদা খুদোং চাদবদগী থবক লেপ্নখী । ফংখীবা পোৎসক কয়া অসী মখল ২ থোক্ই । মখোইসীংদুদী limestone খুৎসু খুৎলাই (96.4℅) অমদী sandstone খুৎসু খুৎলাই (2.2℅) নী। সুরুং ৩সুবা দগী সাগী সরু গী খুৎসু খুৎলাই ফংই । মখোইসী Cervus, Sus অমদী Bonvines গী ওইনা তৌই । মসীনা চহী ১৫,০০০ গী মমাংদা নুংগী পোৎসক সীজীননবা গী চৎনবী লৈরে হাইনা লেপ্নখী। অদুবু T.C. Sharma নদী চহী ৩০,০০০ গী মমাংদগী লৈরনী হাইনা লেপ্খী। মদু ওইরদী Upper নৎত্রগা Late Paleolithic মতম্গী ওইনা তৌনী ।[১৯][২০][২১]
  • নোংপোক কৈথেল্মান্বী - ১৯৮২-১৯৮৪দা খংলক্খীবা মফম অসী অরীবা নুংগী পোৎসক সীজীননবা মতম্গী পোৎসক ফংই ।[২২][২৩] মফম অসী লৈকাই ৩ খাইদোক্ই। লৈকাই ১ন্বা (Mesolithic), লৈকাই ২সুবা (Paleolithic) অমদী লৈকাই ৩সুবা (Paleolithic) নী । মফম অসী চাওরাক্না Upper or Late Paleolithic period গী ওইনা তৌই।[২৪] পোৎসক অয়াম্বদী Quartzitic sandstone pebbles না সেম্সাবনী অদুগা খরদী chert না সেম্সাবনী ।[২৫][২৬]
  • সীংতোম্ - চান্দেল পনা দা ১৯৮৯দা খংলক্খীবা মফম অসী নুংগী পোৎসক ১৬ ফংই । মখোইসীংদুদী:- (1) hand axe, (2) work flat pebble with round edge, (3) flaked pebbles, (4) blade, (5) flake, (6) pebble striker, (7) split pebble, (8) waste flake. পুম্নমক্সী Quartzitic sandstone না সেম্সাবনী ।[২৭][২৮]
  • মচী (লম) - ১৯৭৪দা চান্দেল পনা (হৌজীক্কীনা তেংনৌপল পনা)দা থেংনখীবা মফম অসী অরীবা নুংগী পোৎসক সীজীননবা মতম্গী পোৎসক পোৎলম্সীং ফংই ।[২৯][৩০][৩১][৩২][৩৩]

ময়াইথংবা নুংগী মতম্[edit | edit source]

ময়াইথংবা নুংগী পোৎসক সীজীননবা মতম (মেসোলীথীক, হোআবীনহীয়ান, Mesolithic period, Hoabinhian period নৎত্রগা post Paleolithic period নৎত্রগা pre Neolithic period) অসীগী মনীপুরগী মফম ২ লৈ। মখোইসীংদুদী নোংপোক কৈথেল্মান্বী অমদী থারোন সুরুংনী ।[৩৪][৩৫]

  • নোংপোক কৈথেল্মান্বী - মফম অসী লৈকাই ১ন্বা, ২সুবা অমদী ৩সুবা হাইনা খাইদোক্ই । মদুগী মনুংদা ১ন্বগীসী ময়াইথংবা নুংগী পোৎসক সীজীননবা মতম্গী ওই । অদুগা অকোন্বগী ২সীনা অরীবা নুংগী পোৎসক সীজীননবা মতম্গীনী । খুৎসু খুৎলাই অয়াম্বদী Quartzitic sandstone না সেম্সাবনী । পোৎসক পোৎলম ৭৯ মুক ফংই, মখোইসীংদুদী:- (1) Chisel edge pebble tools, (2) Round edge pebble tools, (3) Pebble pick, (4) Scrapper, (5) Blade, (6) Split pebble, (7) Pebble with batter marks, (8) Pebble with ground faces, (9) Flake and (10) Manu port. চাওরাক্পা চহী 4460+-120 মুক্কী মমাংগীনী হাইনা লেপ্পী ।[৩৬]
  • থারোন সুরুং - ১৯৭৯দা অহান্বা ওইনা থী হুম্বা চৎথখীবা মফম্সী State Archeology Department Government of Manipur না ১৯৮৯দা অমুক্কা থী হুম্বা দা সুরুং ৫ ফংলক্খী। ময়াইথংবা নুংগী পোৎসক সীজীননবা মতম্গী পোৎসক পোৎলম্সীং ৩৯ মুক ফংই, মখোইসীংদুদী:- (1) Chopping tools, (2) Hand adze, (3) Hand axe, (4) Pointed tools, (5) Scrapper, (6) Edge ground knife, (7) Quern, (8) Grinder, (9) twenty five মচা খাইবা ঙম্দবা নুংসীং ।[৩৭][৩৮]

অনৌবা নুংগী মতম্[edit | edit source]

অনৌবা নুংগী পোৎসক সীজীননবা মতম অসী নুংগী মতম ৩গী মনুংদা খ্বাইদগী অরোইবা নৎত্রগা অথেংবা মতম্নী । মতম অসীগী পোৎসক ফংবা মফম মনীপুরদা ৪ লৈ ।[৩৯][৪০] মখোইসীংদুদী:- (১) নাপচীক্[৪১], (২) লাইমনাই[৪২], (৩) ফুনান্[৪৩], (৪) নোংপোক কৈথেল্মান্বীনী ।[৪৪]

  • নাপাচীক্ - ৱাংঙু খুল্দা লৈবা নাপাচীক মফম্সীদা তৌথোক খোৎথোক্পদা নুংগী পোৎসক ১১৬ মুক ফংই ।[৪৫][৪৬][৪৭][৪৮][৪৯][৫০]
  • লাইমানাই - ১৯৯০দা তৌথোক খোৎথোক্পা হৌখীবা মফম অসী নুংগী পোৎসক ৭০ হেননা ফংই ।[৫১][৫২]
  • ফুনান্ - ওক্তোবরা, ১৯৬৭দা কাবোক কাবোক তৌথোক খোৎথোক্পদা নুংগী পোৎসক খরা ফংই । অদুবু ময়েক সেংনা থী হুম্বা তৌদ্রী ।[৫৩][৫৪][৫৫]
  • নোংপোক কৈথেল্মান্বী - অরীবা অমদী ময়াইথংবা নুংগী পোৎসক সীজীননবা মতম্গী পোৎসক ফংবদা নৎতনা অনৌবা নুংগী পোৎসক সীজীননবা মতম্গী পোৎসক্সু মফম অসীদগী ফংই । মসীদা মপুং ওইনা corded wares অমদী ill fired potteries য়াওরী ।[৫৬][৫৭]

মমী সক্তম্সীং[edit | edit source]

মরী লৈনবা লাইরীক্[edit | edit source]

অতোপ্পা লংদাইসীং[edit | edit source]

তেম্প্লেৎ:Commonscat

মতেং লৌরক্ফম্[edit | edit source]

  1. https://mastec.nic.in/archaeological-evidences.html
  2. http://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=education.Scientific_Papers.Emergence_Of_Manipur_As_A_Nation_State_Pre_historic_Manipur_Part_1
  3. http://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=education.Scientific_Papers.Emergence_Of_Manipur_As_A_Nation_State_Pre_historic_Manipur_Part_2
  4. http://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=education.Scientific_Papers.Emergence_Of_Manipur_As_A_Nation_State_Pre_historic_Manipur_Part_3
  5. http://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=education.Scientific_Papers.Emergence_Of_Manipur_As_A_Nation_State_Pre_historic_Manipur_Part_4
  6. http://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=education.Scientific_Papers.Emergence_Of_Manipur_As_A_Nation_State_Pre_historic_Manipur_Part_5
  7. https://mastec.nic.in/archaeological-evidences.html
  8. http://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=education.Scientific_Papers.Emergence_Of_Manipur_As_A_Nation_State_Pre_historic_Manipur_Part_2
  9. https://www.thesangaiexpress.com/Encyc/2019/8/28/11-The-geomorphology-of-the-Manipur-valley-profile-shows-gradual-sloping-in-elevation-from-west-to-east-direction-on-one-hand-and-north-to-south-direction-on-the-other-And-there-is-credible-evidenc.html
  10. http://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=education.Scientific_Papers.Emergence_Of_Manipur_As_A_Nation_State_Pre_historic_Manipur_Part_1
  11. https://mastec.nic.in/archaeological-evidences.html
  12. http://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=education.Scientific_Papers.Emergence_Of_Manipur_As_A_Nation_State_Pre_historic_Manipur_Part_2
  13. http://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=education.Scientific_Papers.Emergence_Of_Manipur_As_A_Nation_State_Pre_historic_Manipur_Part_2
  14. https://books.google.co.in/books?id=MiHhNkvrWvwC&pg=PA21&dq=songbu+cave&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjvo4CYrZLxAhWxzDgGHQI1B4QQ6AEwBnoECAsQAw#v=onepage&q=songbu%20Palaeolithic&f=false
  15. https://books.google.co.in/books?id=kbu_AwAAQBAJ&pg=PA13&dq=songbu+cave&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjvo4CYrZLxAhWxzDgGHQI1B4QQ6AEwBXoECAgQAw#v=onepage&q=songbu%20cave&f=false
  16. https://books.google.co.in/books?id=GP9_AAAAMAAJ&dq=songbu+cave&focus=searchwithinvolume&q=songbu+Palaeolithic
  17. http://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=education.Scientific_Papers.Emergence_Of_Manipur_As_A_Nation_State_Pre_historic_Manipur_Part_2
  18. https://books.google.co.in/books?id=8DVuAAAAMAAJ&dq=songbu+cave&focus=searchwithinvolume&q=songbu+Palaeolithic
  19. https://books.google.co.in/books?id=DPWGpVvBvx8C&pg=PA25&dq=khangkhui+Paleolithic&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwid5ciKr5LxAhU_zzgGHfBHAWAQ6AEwBXoECAcQAw#v=onepage&q=khangkhui%20Paleolithic&f=false
  20. https://books.google.co.in/books?id=reuQbFK9Rz4C&pg=PA26&dq=khangkhui+Paleolithic&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwid5ciKr5LxAhU_zzgGHfBHAWAQ6AEwAXoECAgQAw#v=onepage&q=khangkhui%20Paleolithic&f=false
  21. http://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=education.Scientific_Papers.Emergence_Of_Manipur_As_A_Nation_State_Pre_historic_Manipur_Part_3
  22. https://books.google.co.in/books?id=DHCGN-Xu7YIC&pg=PA18&dq=nongpok+Keithelmanbi+Paleolithic&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi418mwsJLxAhUUyjgGHbESAKAQ6AEwAnoECAQQAw#v=onepage&q=nongpok%20Keithelmanbi%20Palaeolithic&f=false
  23. https://books.google.co.in/books?id=QQWMc7_qj4kC&pg=PA145&dq=nongpok+Keithelmanbi+Paleolithic&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi418mwsJLxAhUUyjgGHbESAKAQ6AEwCHoECAYQAw#v=onepage&q=nongpok%20Keithelmanbi%20Palaeolithic&f=false
  24. https://books.google.co.in/books?id=W8gbAQAAMAAJ&dq=nongpok+Keithelmanbi+Paleolithic&focus=searchwithinvolume&q=nongpok+Keithelmanbi+Palaeolithic
  25. https://books.google.co.in/books?id=kbu_AwAAQBAJ&pg=PA13&dq=nongpok+Keithelmanbi+Paleolithic&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwi418mwsJLxAhUUyjgGHbESAKAQ6AEwBHoECAMQAw#v=onepage&q=nongpok%20Keithelmanbi%20Paleolithic&f=false
  26. http://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=education.Scientific_Papers.Emergence_Of_Manipur_As_A_Nation_State_Pre_historic_Manipur_Part_3
  27. http://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=education.Scientific_Papers.Emergence_Of_Manipur_As_A_Nation_State_Pre_historic_Manipur_Part_3
  28. https://books.google.co.in/books?id=W8gbAQAAMAAJ&q=singtom+Palaeolithic&dq=singtom+Palaeolithic&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwilzdj4tZLxAhW-qksFHcuWCcAQ6AEwA3oECAwQAw
  29. https://books.google.co.in/books?id=BGaBAAAAMAAJ&q=machi+Palaeolithic+tengnoupal&dq=machi+Palaeolithic+tengnoupal&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwj7vOa6t5LxAhWwlEsFHWebDiYQ6AEwA3oECAQQAw
  30. https://books.google.co.in/books?id=uFg8AAAAMAAJ&q=machi+Palaeolithic+tengnoupal&dq=machi+Palaeolithic+tengnoupal&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwj7vOa6t5LxAhWwlEsFHWebDiYQ6AEwAnoECAkQAw
  31. https://books.google.co.in/books?id=BGaBAAAAMAAJ&q=machi+Palaeolithic+Manipur&dq=machi+Palaeolithic+Manipur&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwjJ0qP8tpLxAhWayjgGHSl2B1IQ6AEwA3oECAQQAw
  32. http://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=education.Scientific_Papers.Emergence_Of_Manipur_As_A_Nation_State_Pre_historic_Manipur_Part_3
  33. https://books.google.co.in/books?id=-CzSQKVmveUC&pg=PA393&dq=machi+Palaeolithic+tengnoupal&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwj7vOa6t5LxAhWwlEsFHWebDiYQ6AEwBHoECAYQAw#v=onepage&q=machi%20Palaeolithic%20tengnoupal&f=false
  34. https://books.google.co.in/books?id=GP9_AAAAMAAJ&dq=tharon+cave+mesolithic&focus=searchwithinvolume&q=tharon+mesolithic
  35. http://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=education.Scientific_Papers.Emergence_Of_Manipur_As_A_Nation_State_Pre_historic_Manipur_Part_4
  36. http://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=education.Scientific_Papers.Emergence_Of_Manipur_As_A_Nation_State_Pre_historic_Manipur_Part_4
  37. https://books.google.co.in/books?id=GP9_AAAAMAAJ&dq=tharon+cave+mesolithic&focus=searchwithinvolume&q=tharon+mesolithic
  38. http://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=education.Scientific_Papers.Emergence_Of_Manipur_As_A_Nation_State_Pre_historic_Manipur_Part_4
  39. http://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=education.Scientific_Papers.Emergence_Of_Manipur_As_A_Nation_State_Pre_historic_Manipur_Part_5
  40. https://www.researchgate.net/publication/264901065_Dikshit_KN_and_Manjil_Hazarika_2012_%27The_Neolithic_cultures_of_Northeast_India_and_adjoining_regions_A_comparative_study%27_Journal_of_Indian_Ocean_Archaeology_7_98-148#pf6
  41. https://books.google.co.in/books?id=4FOBAAAAMAAJ&q=napachik&dq=napachik&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiM6PDIqpLxAhXlzjgGHRH5AtUQ6AEwA3oECAYQAw
  42. https://books.google.co.in/books?id=4FOBAAAAMAAJ&dq=napachik&focus=searchwithinvolume&q=Laimanai
  43. https://books.google.co.in/books?id=4FOBAAAAMAAJ&dq=napachik&focus=searchwithinvolume&q=Phunan
  44. https://books.google.co.in/books?id=4FOBAAAAMAAJ&dq=napachik&focus=searchwithinvolume&q=Nongpok
  45. https://books.google.co.in/books?id=-CzSQKVmveUC&pg=PA393&dq=napachik&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiM6PDIqpLxAhXlzjgGHRH5AtUQ6AEwAnoECAsQAw#v=onepage&q=napachik&f=false
  46. https://books.google.co.in/books?id=U3NuAAAAMAAJ&q=napachik&dq=napachik&hl=en&sa=X&ved=2ahUKEwiM6PDIqpLxAhXlzjgGHRH5AtUQ6AEwAXoECAUQAw
  47. https://www.researchgate.net/figure/Stratigraphy-of-Napachik-excavation-1985-after-Singh-1997-68_fig11_264901065
  48. https://www.researchgate.net/figure/Pottery-from-excavation-at-Napachik-Manipur-after-Singh-1993_fig12_264901065
  49. https://www.researchgate.net/figure/Tripod-ware-legs-from-Napachik-after-Singh-1997-75_fig14_264901065
  50. http://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=education.Scientific_Papers.Emergence_Of_Manipur_As_A_Nation_State_Pre_historic_Manipur_Part_5
  51. https://www.researchgate.net/figure/Corded-Tripod-wares-from-Laimanai-after-Singh-1997-77_fig13_264901065
  52. http://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=education.Scientific_Papers.Emergence_Of_Manipur_As_A_Nation_State_Pre_historic_Manipur_Part_5
  53. https://www.researchgate.net/figure/Surface-collection-Corded-ware-from-Phunan-hills-Manipur-after-Singh-1993_fig8_264901065
  54. https://www.researchgate.net/figure/10-Surface-collection-from-Phunan-hills-Manipur-after-Singh-1993_fig9_264901065
  55. http://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=education.Scientific_Papers.Emergence_Of_Manipur_As_A_Nation_State_Pre_historic_Manipur_Part_5
  56. https://www.researchgate.net/figure/Pottery-from-excavation-at-Nongpok-Keithelmanbi-Manipur-after-Singh-1993_fig10_264901065
  57. http://e-pao.net/epSubPageExtractor.asp?src=education.Scientific_Papers.Emergence_Of_Manipur_As_A_Nation_State_Pre_historic_Manipur_Part_5